![]() |
كلئوپاترا كه بود
كلئوپاترا، يا در واقع كلئوپاتراي هفتم، دختر پتولمي دوازدهم فرعون مصر و خواهرش كلئوپاتراي پنجم، است كه در سال 69 يا 70 پيشازميلاد متولد شد و امروز يكي از مشهورترين حاكمان مصر باستان محسوب ميشود.
كلئوپاترا كه به معني «شكوه پدر» است و پس از مرگ پدر خود در بهار سال 51 پيشازميلاد بههمراه برادرش پتولمي سيزدهم 12 ساله بر تخت سلطنت نشست، اما در واقع به تنهايي بر مصر حكومت ميكرد. سه سال بعد مشاوران برادرش او را از قدرت خلع و مجبور كردند از مصر فرار كند. تا اينكه با مرگ اين برادر و درحاليكه جولياس سزار پايتخت مصر را در تصرف خود درآورده بود كلئوپاترا دوباره به فرمان سزار بر تخت نشست.

«كلئوپاترا»، نخستين زني در دنياست كه زيبايي و جاذبه زنانه را در خدمت سياست گرفت. او پرآوازهترين زن در تاريخ باستان جهان بود كه ملكه مصر در آخرين سده قبل از ميلاد شد. كلئوپاترا با نفوذ خود روي دو مرد بزرگ آن زمان يعني «ژوليوس سزار» و «مارك آنتوني» توانست نزديك به 20 سال بر مصر حكومت كند.
«پلوتارك»، مورخ يوناني، از استعداد «كلئوپاترا» در فراگرفتن علوم و زبانهاي رايج آن زمان ياد كرده و مينويسد: «او به زبانهاي مصري، ايراني، عبري، لاتين و يوناني سخن ميگفته است.» او حتي زبان بوميان ساحل درياي سرخ را هم فراگرفته بود.
«كلئوپاترا» يوناني الاصل و اهل مقدونيه بود. او، كلئوپاتراي هفتم دختر يكي از سلاطين «پتولمي» بود. اين خاندان هنگامي كه «اسكندر» در سال 332 قبل از ميلاد مصر را تسخير كرد، به حكومت اين منطقه گماشته شدند. كلئوپاتراي هفتم در سال 68 يا 69 قبل از ميلاد هنگامي كه قدرت «پتولمي» ها رو به زوال بود به دنيا آمد.
او پس از مرگ پدرش در سال 51 قبل از ميلاد در سن 18 سالگي حكومت مصر را به عهده گرفت. طبق قوانين مصري حقوق و اختيارات بين كلئوپاترا و برادر كوچكش «پتولمي دوازدهم» تقسيم شد. اما با توطئههايي از طرف برادرش، كلئوپاترا پس از مدت كوتاهي به سوريه تبعيد شد.
بازگشت در قاليچه
كمي پس از تبعيد به سوريه، زن سياستمدار و زيرك مصري، فرصت را براي تسخير قلب «ژوليوس سزار» ،فرمانروا و حاكم روم، فراهم ديد تا به كمك او حكومت از دست رفتهاش را به دست آورد. «كلئوپاترا» با لباسي فاخر و عطري خوشبو ، داخل قاليچهاي كه براي هديه نزد «ژوليوس سزار» ميبردند، پنهان شد. هنگامي كه قالي باز شد و «كلئوپاترا» از درون آن بيرون آمد، بدون اينكه به كسي فرصت اعتراض دهد، لب به سخن گشود و با چنان فصاحتي سخن گفت كه در همان آغاز سخن، سزار فريفته اين زن فتان شد و مسير تاريخ جهان با سخنان «كلئوپاترا» تغيير كرد.
حمايت «ژوليوس سزار» از «كلئوپاترا» موجب شد، در جنگي كه بين خواهر و برادر روي داد، «پتولمي دوازدهم» كشته شود و با كشته شدن او «كلئوپاترا» ملكه و فرمانرواي مصر شد.
ماه عسل تا ماه زهر
ماه عسل «سزار» و «كلئوپاترا» براي مدت يك ماه در طول رودخانه «نيل» آغاز شد و در اين مدت «كلئوپاترا» از سزار باردار شد و در سال 47 قبل از ميلاد پسري به دنيا آورد كه او را «سزاريون» يا پسر سزار ناميدند.
در اين زمان بود كه «ژوليوس» از طرف سناي روم «ديكتاتور مادام الامر» رم معرفي شد. در آن زمان ديكتاتور صفت محترمي بود كه تنها در اختيار افرادي گذاشته ميشد كه اختيارات تام داشتند.
«سزار» در معبد «ونوس» مجسمهاي طلايي از «كلئوپاترا» را نصب كرد و به نمايش گذاشت. او حتي صندلي طلايي براي «كلئوپاترا» در سناي رم تهيه ديده بود تا هر گاه كه مايل بود به مجلس وارد شود و بر جايگاه مخصوص خود بنشيند.
اين خوشبختي با كشته شدن «ژوليوس» در مجلس سنا به ضرب چاقو پايدار نماند.

بازگشت به مصر و مرگ
كلئوپاترا» كه جان خود را در خطر ديد به همراه پسرش به مصر بازگشت و چندي به رسيدگي مشكلات مردم و قحطي گذراند.
سناي رم پس از كشته شدن ژوليوس سزار، يك هيات سه نفري را به جاي او برگزيد. اين سه «اوكتاويان»، «ماركوس آنتونيوس» و «ليپدوس» بودند. «ماركوس آنتونيوس» كه در تاريخ به نام «مارك آنتوني» شناخته شده پس از استقرار حكومت براي توسعه قلمرو رم به سوي شرق لشكركشي كرد.
«مارك آنتوني» پيش از ادامه سفر خود در جزيره «تارسوس» لنگر انداخت و يك كشتي نزد «كلئوپاترا» فرستاد تا او را براي مذاكره با «مارك آنتوني» بياورند. كلئوپاترا كه بار ديگر فرصتي را براي تسخير قلب مرد حاكم بر رم يافته بود، برخلاف ديدار خود با «ژوليوس سزار» با ناوگان عظيم به ديدار او شتافت. اين بار هم موفق شد و «مارك آنتوني» با ديدار اين زن بيست ساله و نازك اندام به او دل باخت. اين ديدار، «مارك آنتوني» را از ادامه لشكركشي خود بازداشت و حتي پس از بازگشت به رم هم تاب دوري نياورد و به عنوان بازديد ملكه مصر به اين كشور سفر كرد. پس از ورود او به مصر به درخواست «كلئوپاترا» آن دو با هم ازدواج كردند.
اندكي بعد در سال 40 قبل از ميلاد «كلئوپاترا» براي «مارك» دختر و پسري دوقلو به دنيا آورد. نام دختر را «سلنه» و نام پسر را «الكساندر هليوس» ناميد. «مارك آنتوني» پس از بازگشت به رم با شركت در سنا به شرح موفقيتهاي خود پرداخت. اما او ميدانست بدون جلب موافقت «اوكتاويان»، رقيب خود نميتواند كاري از پيش ببرد. بنابراين به پيشنهاد «اوكتاويان»، «مارك آنتوني» با خواهر او «اوكتاويا» ازدواج كرد. اما سوداي عشق «كلئوپاترا»، «مارك آنتوني» را راحت نميگذاشت.
او به مصر بازگشت و در جشني، رسما ازدواج خود با «كلئوپاترا» را اعلام كرد. او در مذاكره و قراردادي اداره كشورهاي سوريه، لبنان، فلسطين كنوني و قسمتي از دره اردن را به «كلئوپاترا» واگذار كرد.
«كلئوپاترا» كه در پي تسخير جهان بود، «مارك» را بر آن داشت تا به سوي ايران لشكركشي كند. در اين لشكر كشي «كلئوپاترا» به دليل باردار بودن «مارك آنتوني» را همراهي نكرد و اشكانيان شسكت سختي به «مارك» وارد كردند. «اوكتاويان» از فرصت استفاده كرد و دست به تحريكاتي عليه «مارك آنتوني» زد. مارك آنتوني پس از شنيدن اين اخبار، حكم طلاق «اوكتاويا» را داد.
اين امر باعث شكلگيري جنگي سرنوشت ساز بين «اوكتاويان» و «مارك آنتوني» شد. اين جنگ در سال 30 پيش از ميلاد درگرفت. در هنگام جنگ به «مارك آنتوني» خبر دادند كه «كلئوپاترا» خودكشي كرده است. پس از شنيدن اين خبر او به سبك روميان خود را روي خنجر تيزي انداخت اما مجروح شد. پس از اقدام او به خودكشي به او خبر دادند كه «كلئوپاترا» زنده است. او از همراهانش خواست تا او را نزد «كلئوپاترا» ببرند.
«كلئوپاترا» با ديدن بدن خوني شوهرش آشفته شد. «مارك آنتوني» در دستان او جان داد. «كلئوپاترا» با «اوكتاويان» وارد مذاكره شد تا جان پسر خود را نجات بدهد. كلئوپاترا كه پس از مرگ «مارك آنتوني» چندي را در بستر بيماري گذرانده بود، به محض اينكه احساس كرد حالش بهتر شده است، بهترين لباسش را پوشيد و به بهترين وجه آرايش كرد و با سم مار خودكشي كرد. «كلئوپاترا» در سن 38 سالگي در حالي كه تمام جواهراتش را به بدن خود آويخته بود، درگذشت.
پوشيدن لباس مردانه برای حفظ تاج و تخت تصويري در یک كتيبه 2050 ساله كلئوپاترا را با لباس مردانه نشان میدهد.
تصويري در یک كتيبه كه تقريباً 2050 سال پيش روي تخته سنگي حكاكي شده است كلئوپاترا را با لباس مردانه نشان میدهد.
به گزارش ديسكاوري، اين كشف حاصلِ تحليلي جديد از اين شيء باستاني است كه تنها يكي از سه تصوير موجودي است كه كلئوپاترا را به عنوان مرد نشان ميدهد. آن دو شيء باستاني ديگر لوحهايي هستند كه قدمت همگي آنها به سال 51 پيش از ميلاد ميرسد، یعنی به زمان شروع سلطنت كلئوپاترا.
پژوهشگران اين نظريه را مطرح كردهاند كه احتمالاً اين لوح 4/13 در 8/9 اينچي كه به تازگي كشف شده است، اولين بار در «تل مقدم» از خاك بيرون كشيده شده باشد، در شهري از مصر كه به زبان يوناني لئونتون پوليس، يعني «شهر شيرها»، ناميده ميشد.
ويلي كلاريس كه مدير اين تحليلهاست میگوید: «اين لوح كلئوپاترا را به شكل فرعوني مذكر نشان ميدهد كه تاجي دوپره (كه مشخصاً مردانه بود) به سر دارد و در حال تقديم هيروگليفي از يك مزرعه به شيري است كه پاي یک ستون نشسته است. بالاي شير متني هيروگليفي است كه او را "اريسيسِ شير" مينامد، يعني شيري مرده و مومياييشده كه با خداي دنياي زيرين، اُزيريس، همهويت شده است.»
ازيريس خدايي مهم در فرهنگ مصري است. پادشاهان به او هدايايي ميدادند به اين اميد كه به سرزمينهايشان حيات، ثبات و چيرگي ببخشد.
كلاريس، مصرشناس و محقق كلاسيك در دانشگاه كاتوليك لووَنِ بلژيك، میگوید در تصوير جنسيت ظاهري كلئوپاترا تغيير كرده كه احتمالاً به دليل تنبليِ خالقِ اثر بوده است.
او میگوید: «تا سال 51 پيش از ميلاد، پتولمايوسِ دوازدهم، پدر كلئوپاترا، پادشاه مصر بود. پيش از مرگ او لوحهايي حك شده بودند و سنگتراش نام حاكم جديد را به روي لوح حك كرد، اما تصوير فرعون مذكر را تغيير نداد، زيرا این کار بسيار دشوار بود يا كار زيادي ميبرد.»
كلاريس اضافه كرد يكي از پاهاي كلئوپاترا از نو كنده شده است، و احتمالاً كسي شروع به بازسازي كار كرده، اما بعد از ادامه کار منصرف شده است.
ملكه هتشپسوت كه در قرون شانزده و پانزده پيش از ميلاد ميزيست، اغلب بدون سينه، در لباس مردانه و با ريشي پُر تصوير ميشده است. بسياري از مورخان معتقدند او تصور ميكرده است كه اين نمادهاي مردانه، بر قدرت و ادعاي او بر تاج و تخت صحه ميگذارد، آن هم در زماني كه بيشتر زنان نميتوانستند به مقامات رسمي دست پيدا كنند.
كلاريس معتقد است كه اين موضوع ربطي به كلئوپاترا ندارد؛ چرا كه تصاوير روي ديوار معابد و سكههاي دوران سلطنت كلئوپاترا، او را در شكل زن نشان ميدهند. در ضمن اسم كلئوپاترا هم نشان ميدهد كه او زن است.
اين لوح به مجموعه دوان فنگِ موزه دانشگاه پكن متعلق است. فنگ سفيري فرهيخته و دنياديده بود كه آثار برجسته زيادي را جمعآوري كرده بود كه برخي از آنها نيز در موزه شيكاگو قرار دارند.




